Kerst met Ballen – Kleintje Kerstspel

Vrolijke party games voor de hele familie: een hele kerstvakantie lang feest!

Sint Lucia Kerstkaart - Adèle Söderberg (1880-1915)

Sint Lucia is een heilige van de Rooms-Katholieke kerk. Volgens de legende bracht ze voedsel naar Christenen die zich schuilhielden in ondergrondse tunnels. Ze droeg een krans met kaarsen om te kunnen zien waar ze liep. Lucia is gestorven op 13 december 304 in Sicilië, vermoedelijk een van de slachtoffers van de grootschalige Christenvervolgingen door de Romeinse keizers. Ze schijnt in elk geval flink gemarteld te zijn. Voorwaarde voor heiligverklaring…

Beschermheilige van het licht

Sint Lucia was al snel heel populair. Ze is de beschermheilige van het licht en van de blinden. In Middeleeuwse schilderingen wordt ze afgebeeld met een schaal waarop haar ogen liggen. Beetje creepy, maar daar hadden schilders in de ‘Dark Ages’ wel vaker last van… De landen waar haar feest het meest uitgebreid gevierd wordt, zijn Zweden, Noorwegen, Denemarken, Finland en Italië, maar ook de VS en Canada.

Voordat de Scandinaviërs zich onder de bezielende leiding van Koning Knut I massaal tot het Christendom bekeerden, vierden zij al uitgebreid midwinterfeesten. De langste nacht heette Lussinatta, de nacht van de heks Lussi die dan met trollen en kwade geesten op pad was. Een heel gevaarlijke nacht om buiten te zijn, want deze heks was altijd op zoek naar stoute kinderen. Er werd traditioneel de hele nacht gewaakt bij de schoorsteen om de kinderen te beschermen. Want Lussi kon door de schoorsteen het huis binnenkomen en de stoute kinderen meenemen. Klinkt bekend?

Van heks Lussi naar heilige Lucia

Van Lussi was het een kleine stap naar Lucia. Ik stel me zo voor dat de monnik die op dat briljante idee kwam, erg ingenomen was met zichzelf. De Scandinaviërs hebben Sint Lucia enthousiast binnengehaald. Waarschijnlijk omdat Lucia met haar kaarsen een lichtende verschijning is en de strijd tussen licht en duisternis een belangrijk element was in alle Scandinavische folklore. Dat is niet zo gek in een gebied waar het in de winter ternauwernood licht wordt…

Verering van Sint Lucia
Verering van Sint Lucia. Foto: N_Creatures [CC BY 2.0], via Wikimedia Commons

Lussi is overigens niet helemaal vergeten. Studenten hebben de traditie van de nachtwake vervangen door stevige zuip- en braspartijen die de hele nacht duren. Hun laatste feestje met elkaar voor ze hun ouderlijk huis op zoeken om met de familie Kerst te vieren.

Scandinavische Kerst begint met Sint Lucia

Het feest van Sint Lucia is altijd populair gebleven in de noordelijke landen. Voor de Scandinaviërs begint de Kerstperiode daarom op 13 december. Vroeg in de ochtend, als het nog aardedonker is, verschijnt Lucia met haar lichtkroon. Dit is de rol van de oudste dochter die, gekleed in een witte jurk en met een krans met brandende kaarsen op haar hoofd, alle huisgenoten wekt met warme drank en speciale saffraan broodjes.

Waarom 13 december?

Indertijd gebruikte men de Juliaanse kalender waarbij geen rekening gehouden werd met schrikkeljaren. Hierdoor kon het gebeuren dat de langste nacht langzaam maar zeker steeds eerder in het jaar viel. En in de tijd dat Koning Knut de midwinterfeesten hervormde, viel deze op 13 december. Toevallig al veel langer het feest van de heilige Lucia, dus dat kwam goed uit!


Probeer zelf een paar Scandinavische tradities…

Recept voor Sint Lucia brood

Lussebullar - Sint Lucia saffraan broodjes
Lussebullar – Per Ola Wiberg uit Ekerö, Zweden [CC BY 2.0], via Wikimedia Commons

1 pond meel (meng hiervoor gelijke deel volkorenmeel en bloem)
25 gram verse gist
1 kwart lauwe sojamelk
6 draadjes saffraan
100 gram plantaardige margarine
150 gram suiker
50 gram rozijnen
35 gram sucade
snufje zout

Los de draadjes saffraan op in (een gedeelte van) de sojamelk. Doe het meel in een grote schaal, maak in het midden een kuiltje waarin je de opgeloste gist doet (gebruik hiervoor een beetje sojamelk), de rest van de sojamelk, en het snufje zout (zorg er wel voor dat het zout niet rechtstreeks in aanraking komt met de gist!). Dit geheel goed mengen en de overige ingrediënten toevoegen.

Blijf kneden (minimaal 10 minuten) tot het deeg soepel is. Vorm er een mooie lange rol van, die je in het ingevette broodblik op een warme plaats laat rijzen, minimaal 1 uur.

Afbakken in een voorverwarmde oven (± 225 graden) in 35 à 45 minuten.

Scandinavische Kerstharten

Halverwege mijn ‘onderzoek’ naar Sint Lucia kwam ik informatie over Zweedse kerstharten tegen. Volgens de site die ik aan het lezen was, is kerstharten weven een Zweedse traditie die met het Sint Lucia feest te maken heeft. “Oh, da’s leuk, dan maak ik er meteen een kerstsok cadeautje van!” dacht ik.

Scandinavische Kerstharten - harten weven van papierInmiddels ben ik erachter dat kerstharten van oorsprong uit Denemarken komen. Dat Sint Lucia al 1000 jaar gevierd wordt in het hoge noorden, maar dat de harten net 100 jaar populair zijn. En wat nou precies die link tussen Sint Lucia en kerstharten is, daar ben ik nog steeds niet achter. Ik speur nog even door. Maar de harten kunnen ieder jaar op 13 december gedownload worden uit de kerstsok: www.kerstmetballenspel.nl/cadeautjes/scandinavische-kerstharten

Wil je reageren? Dat kan hieronder. Dankjewel!

5 extra's in je sok plus een speciale verrassing met oud & nieuw?

Gedurende de adventtijd, van 1 tot en met 24 december, tref je dagelijks een cadeautje in de sok aan. Meld je aan voor de nieuwsbrief en je ontvangt daarbij 5 extra kerstsok cadeautjes plus een speciale verrassing met oud en nieuw...

Zak van de Kerstman
Wenskaarten met Kerst met Ballen kerstspellen
Pot Geluk
Kleintje Kerstspel - Kusjeskaarten spelkaart
Wichtelen - Een Scandinavische traditie vol anonieme verwennerij...

 

Hier vind je het aanmeldformulier...

Heb je zin in gezellige party games tijdens de Kerstvakantie?  Het leukste Kerstspel bestel je hier...

Bestellen, Volgen en Contact Info